Danas se obilježava Dan Evrope, kojim se slave mir i jedinstvo u Evropi. Ovaj datum označava godišnjicu historijske „Šumanove deklaracije”, njegove ideje o novom obliku političke saradnje u Evropi prema kojoj bi rat među evropskim narodima bio nezamisliv.
Naime, 9. maja 1950. godine, Robert Šuman (Schuman), tadašnji ministar vanjskih poslova Francuske, predstavio je svoj prijedlog formiranja Evropske zajednice za ugljen i čelik. Taj prijedlog („Šumanova deklaracija”) smatra se početkom stvaranja Evropske unije.
Danas se deveti maj, uz himnu i zastavu, uzima kao evropski simbol. Vijeće Evropske unije u Milanu 1985. godine donijelo je odluku kojom se 9. maj svake godine obilježava kao Dan Evrope. Tokom tog dana odvijaju se aktivnosti i festivali koji Evropu približavaju njenim građanima. Za posjetitelje su tog dana sve institucije Evropske unije otvorene.
Danas je i Dan pobjede nad fađizmom, osamdeset i jedna godina od kapitulacije Hitlerove Njemačke u Drugom svjetskom ratu.
Na današnji dan 1945. godine, potpisivanjem kapitulacije nacističke Njemačke, okončan je Drugi svjetski rat u Evropi.
Ovaj historijski trenutak označio je kraj višegodišnjeg sukoba koji je donio strahote, patnju i razaranje širom svijeta.
Pobjeda nad fašizmom nije samo vojni trijumf, već i moralna i ideološka pobjeda nad totalitarizmom, netolerancijom i mržnjom.
Dan pobjede nad fašizmom nosi sa sobom duboko značenje i važne lekcije koje se ne smiju zaboraviti. To je dan kada se svi sjećaju hrabrosti i žrtve miliona vojnika i civila koji su se borili protiv fašizma i za slobodu svojih naroda.
To je dan kada se odaje počast svim žrtvama rata i holokausta, kada se prisjećju njihove patnje i stradanja, ali i kada slavi se njihova hrabrost, odlučnost i nepokolebljiva volja za slobodom.
Sjećanja Motaraca na 9. maj su posebno bolna i tragična. Tog 9. maja 1993. godine, snage HVO-a i HV izvršile su napad na jedinice Armije RBiH u ovom gradu.
Po istočnom dijelu grada i tamošnjem stanovništu pucalo se iz svih raspoloživih sredstava, a putem radija čuo se proglas HVO-a kojim se pozivalo pripadnike Armije RBiH da se predaju, a svim građanima Mostara bošnjačke nacionalnosti da izvjese bijele čaršafe.
Na grad je izvršena brutalna agresija od strane snaga Hrvatskog vijeća obrane i Hrvatske vojske. Bio je to iznenadni, masovni napad na snage Armije BiH, sračunat s ciljem da se u dolini Neretve, brzim vojnim rješenjem ustoliči samoproglašena paradržavna tvorevina “Herceg-Bosna”, a Mostar učini stolnim gradom zamišljene “hrvatske provincije”. Tog dana, u zoru, sa zapadnih oboda grada počelo je bombardovanje gradskih civilnih naselja na istočnoj obali Neretve. Uporedo, pred nemilosrdnim strojem pripadnika Hrvatskog vijeća obrane, započela je sistematska kampanja hapšenja i progona kompletnih bošnjačkih i drugih nehrvatskih porodica iz zapadnih naselja prema istočnim kvartovima Mostara.
Mnogi muškarci su ubijeni pred kućnim pragom, a više hiljada vojno sposobnih muškaraca tog i narednih dana završilo je u masovnim koncentracionim logorima, poput Heliodroma, Dretelja, Gabele, Čapljine, Ljubuškog, Širokog Brijega, Gruda… Odatle, iz tih pogromaških kazamata u kojima su mnogi ostavili kosti, najveći broj zatočenika praktički je raseljen diljem svijeta.
Tog dana počela je jedna od najkrvavijih opsada jednog grada u istoriji.
