Prije više od sedam decenija Mostar je bio dio diplomatskog putovanja koje je privlačilo pažnju javnosti širom svijeta. Jugoslaviju je krajem juna i početkom jula 1955. godine posjetio Jawaharlal Nehru, prvi premijer nezavisne Indije, a domaćin mu je bio jugoslavenski predsjednik Josip Broz Tito.
Tokom posjete dvojica državnika obišla su više gradova, a na putu prema Dubrovniku njihova kolona prošla je i kroz Mostar. Doček stanovnika bio je svečan, a Titova ulica kroz naselje Luka kojom su prolazili automobili bila je ukrašena cvijećem.
Ovaj događaj zabilježio je i francuski dnevni list Le Monde. U izdanju od 5. jula 1955. godine objavljen je tekst pod naslovom „Deux sapins plantés aux environs de Serajevo symboliseront l'amitié indo-yougoslave“, što u prijevodu znači „Dva jela zasađena u okolini Sarajeva simbolizirat će indijsko-jugoslavensko prijateljstvo“.
U izvještaju se navodi da su Tito i Nehru prethodnog dana putovali prema Dubrovniku, dijelom specijalnim vozom, a dijelom automobilima, te da ih je stanovništvo duž puta srdačno dočekivalo. Posebno je spomenut Mostar, gdje su njihovi automobili prošli preko tepiha od cvijeća.
Putovanje koje je povezivalo dvije zemlje
Nehruova posjeta Jugoslaviji imala je mnogo veći značaj od uobičajene diplomatske turneje. Indija i Jugoslavija pripadale su različitim političkim i geopolitičkim okruženjima, ali su obje nastojale očuvati samostalnost u međunarodnim odnosima i izbjeći potpunu podređenost velikim silama.
Tokom posjete Tito je svom gostu pokazivao i mjesta povezana s partizanskom borbom u Drugom svjetskom ratu. Prema izvještaju Le Mondea, dvojica državnika zastala su kako bi razgledala nekadašnja partizanska ratišta, a u planinskom području između Sarajeva i Jablanice zasadili su po jedno malo jelo, simbol prijateljstva između Jugoslavije i Indije.
Nakon boravka u Dubrovniku, Nehru je nastavio putovanje duž jadranske obale. Politički razgovori s Titom nastavljeni su na Brionima, gdje je 6. jula 1955. objavljena zajednička izjava o njihovim razgovorima.
Godinu poslije, Tito, Nehru i egipatski predsjednik Gamal Abdel Naser sastali su se na Brionima. Njihova saradnja postala je jedan od temelja procesa koji će dovesti do stvaranja Pokreta nesvrstanih.
Historija Mostara zabilježena u svjetskoj štampi
Danas je posebno zanimljivo to što je prolazak dvojice državnika kroz Mostar zabilježio jedan od najpoznatijih francuskih dnevnih listova. Kratka vijest objavljena u Le Mondeu svjedoči da Mostar nije bio samo usputna tačka na karti njihovog putovanja nego i grad u kojem su im građani priredili svečan doček.
Fotografije iz tog vremena, na kojima se vide automobili s državnicima, okupljeni građani i ukrašene ulice, dodatno dočaravaju atmosferu posjete. One su danas vrijedan podsjetnik na izgled grada, način na koji su organizirani državni dočeci i mjesto koje je Mostar imao u tadašnjem jugoslavenskom društvu.
Sedamdeset i jednu godinu kasnije, ovaj događaj ostaje zanimljiv dio mostarske prošlosti. Jedna kratka rečenica u francuskim novinama sačuvala je detalj koji bi inače možda ostao poznat samo iz lokalnih sjećanja: kada su Tito i Nehru 1955. godine prolazili kroz Mostar, njihov put bio je prekriven cvijećem.
