Ukoliko ste nekada gledali film “Praznik u Rimu” iz 1953. godine, možda ste vidjeli scenu u kojoj glumački par Hepbern-Pek stoje ispred čudne kamene maske. U pitanju su Usta istine, mermerni reljef iz 4. veka p.n.e. koji se nalazi uzidan u zidu crkve Svete Marije iz Kosmedina u Rimu, a čija simbolika odgovara likovima koji nisu iskreni jedni prema drugom.
Na reljefu prečnika 1,75 m je prikazano nepoznato božanstvo, sa otvorenim očima i ustima – zbog čega izgleda kao da je iznenađen. Arheolozi i istoričari ni danas nisu sigurni koja je bila njegova prvobitna namjena, iako imaju nekoliko ideja.
S obzirom da se nalazi u blizini stare stočne pijace tj. antičkog foruma Boarium na kom se i danas nalazi hram Herkula Viktora, pretpostavka je da je on tamo korišten kao poklopac za otvor na sredini krova. Dok druga teorija sugeriše da je on unutar hrama korišten za ritualno žrtvovanje stoke, Herkulu.
Ipak, ima i onih koji tvrde da je on bio dio gradske kanalizacije u elitnijem delu grada, tj. poklopac koji je služio da prekrije odvode koji su sakupljali otpadne vode i odvodili ih dalje iz grada.
Šta god da je istina, on je u 13. vijeku uklonjen sa svoje prvobitne lokacije i prebačen je u crkvu Svete Marije iz Kosmedina. Od tada pa sve do modernog doba o ovom kamenu u obliku glave nekog starorimskog božanstva ne prestaju da se prepričavaju legende, zbog čega je vremenom postao jedna od neizostavnih atrakcija Vječnog grada.
Jedna od najpoznatijih kaže da će glava svakome ko stavi ruku u njena usta i slaže, odgristi ruku. A narodna predanja govore da su pripadnice ljepšeg pola na ovo mesto tokom vijekova dovodile svoje muževe i tjerale ih da se zakunu da su im bili verni. Postoje svjedočanstva da su se i pojedini sudski sporovi rješavali upravo ispred čeljusti za koje se vjerovalo da služe kao detektor laži.
